Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Τις τεράστιες διαστάσεις μιας βραδυφλεγούς βόμβας στα θεμέλια της σύγχρονης κοινωνίας, που απειλεί παιδιά σχολικής ηλικίας, αποκάλυψαν παιδοψυχολόγοι και νευροψυχίατροι στο τελευταίο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ψυχιατρικής Εταιρίας που πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη της Ελβετίας.
Πρόκειται για τα διαρκώς αυξανόμενα κρούσματα παιδικής κατάθλιψης, που τείνει, σύμφωνα με τα στοιχεία στατιστικών μετρήσεων που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο, να εξελιχθεί σε μάστιγα με απρόβλεπτες επιπτώσεις στον παιδικό πληθυσμό.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο εισηγητής του Συνεδρίου, η παιδική κατάθλιψη, υπολογίζεται πλέον στις ασθένειες μάστιγες που πλήττουν μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες, όπως είναι ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά επεισόδια, κλπ. ασθένειες οι οποίες χρίζουν πλέον ιδιαίτερης προσοχής τόσο από τους πολίτες, όσο και τις οργανωμένες κοινωνίες.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Νευρολογίας- Ψυχιατρικής κ. Δ. Κουντούρη που συμμετείχε στις εργασίες του Συνεδρίου ως εκπρόσωπος ερευνητικής ομάδας που κατέγραψε στοιχεία στον ελλαδικό χώρο, εκτιμάται ότι περί τα 200.000 ελληνόπουλα σχολικής κυρίως ηλικίας, περιλαμβάνονται στην λίστα των «εν δυνάμει» πιθανών να νοσήσουν από την σοβαρή αυτή διαταραχή.
Σε ερώτηση από που άντλησε τα στοιχεία αυτά η ερευνητική του ομάδα, ο Δρ. Κουντούρης τόνισε ότι και στην Ελλάδα πλέον, αν και ακολουθείται το Β. Αμερικανικό και Ευρωπαϊκό μοντέλο, το οποίο προβλέπει την αυτόνομη αντιμετώπιση της παιδικής κατάθλιψης, ωστόσο δεν έχουμε επίσημα στατιστικά στοιχεία από εθνικά κέντρα αναφοράς, ή άλλο επίσημο φορέα, οπότε οι στατιστικές στηρίζονται στα στοιχεία, τις συνταγογραφίες και τις αναφορές των φαρμακευτικών εταιριών που αφορούν στην κατανάλωση ψυχοφαρμάκων.
«Επαγωγικά, μπορούμε να προσδιορίσουμε με κάποια σχετική ακρίβεια τις τάσεις και τα ποσοστά» τονίζει χαρακτηριστικά ο Δρ. Κουντούρης.
Χαρακτηριστική και πλέον ανησυχητική όμως από πλευράς στοιχείων, είναι η αναφορά του Γερμανού εκπροσώπου στο συνέδριο, όπου ως γνωστόν στη χώρα αυτή ακολουθείται πολύ αυστηρή στατιστική καταγραφή, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των φαρμακευτικών συνταγογραφιών και των ειδικών θεραπευτικών προγραμμάτων για την παιδική κατάθλιψη τα τελευταία 15 χρόνια, έχει 20πλασιαστεί, με διαρκώς αυξητικές τάσεις.
Αντίθετη πάντως είναι η κατάσταση η οποία επικρατεί στη Σουηδία, καθώς τα τελευταία 15 χρόνια εφαρμόζεται το Σουηδικό μοντέλο πρόγνωσης το οποίο προβλέπει κατά την «ώρα μηδέν», δηλαδή την ώρα της γέννησης, μεταξύ των άλλων ελέγχων που πραγματοποιούνται στο νεογνό και νευροφυσιολογικός έλεγχος.
Σε μια συνολική πάντως αποτίμηση στο σύνολο των 15 της Ε.Ε, από τις αναλύσεις ερευνών και στατιστικών στοιχείων, όπου πλέον υπάρχει και η προγνωστή βεβαιότητα, εκτιμάται ότι μέσα στην επόμενη 10ετία, περίπου το 1/4 του πληθυσμού, θα χρίζει κάποιας μορφής ιατροφαρμακευτικής αγωγής, προκειμένου να αντιμετωπίσει τα αποτελέσματα της παιδικής κατάθλιψης.

Από που προέρχεται
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ελληνικής ερευνητικής ομάδας, αλλά και την μέχρι τούδε διεθνή βιβλιογραφία, ο Δρ. Δ. Κουντούρης, αποδίδει την εμφάνιση, αλλά κυρίως την έξαρση της νόσου, σε τρεις κυρίως παράγοντες:
Ο πρώτος, ο οποίος μάλιστα συγκεντρώνει και ένα υψηλό ποσοστό της τάξης του 70%, αφορά σε παθολογικούς λόγους διαταραχής του εγκεφάλου. Στην περίπτωση αυτή, όπως εξηγεί ο κ. Κουντούρης, το Σουηδικό μοντέλο του νευροφυσιολογικού ελέγχου, ο οποίος περιλαμβάνει μαγνητική τομογραφία ποζιτρονίου, ηλεκτροεγκεφαλικές αναλύσεις, κλπ, αποκαλύπτουν υπολειτουργία του μετωπιαίου λοβού.
Ο δεύτερος, ο οποίος συγκεντρώνει ποσοστά της τάξης του 40% επί του συνόλου των κλινικώς νοσούντων, αφορά στην κληρονομικότητα, η οποία στην συγκεκριμένη πάθηση, εκτείνεται μέχρι και 3ου βαθμού συγγένειας.
Ο τρίτος παράγων που συντελεί επίσης σε ποσοστό 40% επί του συνόλου των κλινικώς νοσούντων από παιδική κατάθλιψη, αφορά το περιβάλλον.
Ειδικότερα στον παράγοντα αυτό, ενέχεται το οικογενειακό και το κοινωνικό περιβάλλον (σπίτι, σχολείο, κλπ.) μέσα στο οποίο μεγαλώνει το παιδί.
Ο κ. Κουντούρης ανέφερε ότι σε χώρες στις οποίες σημειώνονται μεγάλες φυσικές καταστροφές, πόλεμοι και άλλα τέτοια γεγονότα, τραυματίζουν την ευαίσθητη ψυχή του παιδιού, οδηγώντας το έτσι στο να εμφανίσει συμπτώματα κατάθλιψης.
Επίσης, γεγονότα όπως απώλεια αγαπημένου προσώπου, ανίατες ασθένειες, διαζύγια, έλλειψη οικογενειακής φροντίδας, δηλητηριάσεις, ή και κατάχρηση ουσιών, ενέχονται ως φαινόμενα ύποπτα για εμφάνιση παιδικής κατάθλιψης.
Τέλος, η συμβίωση στο κοινωνικό περιβάλλον με παιδιά μεταναστών, τα οποία στην συντριπτική τους πλειοψηφία έχουν ήδη υποστεί τραυματικές εμπειρίες, επηρεάζουν αρνητικά το περιβάλλον.
Στο σημείο αυτό ο Δρ. Κουντούρης επισημαίνει ότι το γεγονός αυτό, δεν πρέπει να μας οδηγήσει σε «γκετοποίηση» των μεταναστών, αντιθέτως αναφέρεται ως ανάγκη της κοινωνίας και της Πολιτείας να ευαισθητοποιηθεί προκειμένου να παράσχει, είτε την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη σε περιπτώσεις ελαφριάς μορφής, είτε την φαρμακευτική, όπου αυτή απαιτείται.

Τι πρέπει να προσέξετε
Πώς όμως ο γονέας θα αντιληφθεί πιθανή εμφάνιση κατάθλιψης στο παιδί του και τι πρέπει να κάνει;
«Όπως στις περισσότερες των περιπτώσεων, έτσι και στην παιδική κατάθλιψη, με εξαίρεση βαριά παθολογικά αίτια, η πρόληψη σώζει ζωές» τονίζει χαρακτηριστικά ο Δρ. Κουντούρης.
Επισημαίνει ωστόσο ότι στα παιδιά, η κατάθλιψη παρουσιάζει εξαιρετική ιδιομορφία, σε σχέση με αυτή των ενηλίκων και τούτο οφείλεται αφενός μεν στην ιδιοσυγκρασία του νεαρού της ηλικίας, αφετέρου δε σ΄ αυτή καθαυτή την ηλικία, που λόγω άγνοιας συναισθημάτων, αδυνατεί να προσδιορίσει ακριβώς τι συμβαίνει, με αποτέλεσμα η θεραπευτική αγωγή να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην παρατήρηση των γονέων και των συγγενικών προσώπων.
Χρήσιμο επίσης είναι και το κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικογενειακό ιστορικό του παιδιού, μέσα από το οποίο ο θεράπων ιατρός μπορεί να διαγνώσει, ή να οδηγηθεί σε συγκεκριμένο πλαίσιο παρατηρήσεων.
«Συνιστώ στους γονείς που βλέπουν το παιδί τους να αλλάζει συμπεριφορά, να απευθύνονται αμέσως και να ζητούν τη συμβουλή κάποιου ειδικού και όχι να εφησυχάζουν με τη γνωστή έκφραση «παιδί είναι»...» τονίζει με έμφαση.
Ποια είναι όμως εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να μας ανησυχήσουν και να αναζητήσουμε τη βοήθεια ειδικού;
Όπως εξηγεί ο Δρ. Κουντούρης, η παιδική κατάθλιψη είναι κλιμακούμενη πάθηση και ξεκινά με ελαφρά συμπτώματα, όπως:
-Αδιαφορία και άρνηση συμμετοχής στα κοινωνικά δρώμενα της ζωής του και κυρίως της σχολικής κοινότητας
-Αδιαφορία για την οικογενειακή ζωή, με σταδιακή μείωση της επαφής με τους γονείς και τα αδέλφια
-Αδιαφορία για οτιδήποτε συμβαίνει γύρω του και σταδιακή αυτοαπομόνωση
Η κατάσταση αυτή, αν δεν ελεγχθεί άμεσα, κυρίως με αύξηση της οικογενειακής φροντίδας και διάλογο, περνά στην επόμενη φάση, της οποίας κυριότερα χαρακτηριστικά είναι:
-Περιορισμός ζωτικών δραστηριοτήτων, όπως συμμετοχή σε σπορ, διακοπή της μελέτης, άρνηση συμμετοχής σε κοινωνικές εκδηλώσεις (πάρτι, γιορτές, γήπεδο, ακόμα και βόλτες με φιλικά, ή αγαπημένα πρόσωπα, κλπ.)
-Πλήρης αποστασιοποίηση από μελλοντικούς σχεδιασμούς
-Εντεινόμενος αυτοπεριορισμός συνοδευόμενος από έντονα πεσιμιστικές θέσεις και ασαφείς, όσο και αόριστες αυτοκαταστροφικές νύξεις.
Στην φάση αυτή, οι γονείς, ή οι συγγενείς θα πρέπει να αρχίσουν πλέον να συζητούν ανοικτά με το παιδί και να προσπαθήσουν, με την βοήθεια ειδικού πάντα, να αντιστρέψουν αυτή την στάση και θεώρηση ζωής του νέου.
Στις βαρύτερες περιπτώσεις, όπου πλέον κρίνεται επιβεβλημένη η επέμβαση ειδικού, παρατηρούνται:
-Σιωπηλή εσωστρέφεια και αρνητική ανάληψη ευθύνης (για όλα φταίω εγώ)
-Πλήρης αδιαφορία για σωματική υγιεινή
-Έντονα χρωματισμένη κατάθλιψη η οποία επισημαίνεται από υπερβολική και μόνιμη ευαισθησία απέναντι σε οποιοδήποτε ερέθισμα, ξαφνικά κλάματα, κλπ.
-Τάσεις αυτοτιμωρίας και σαφείς αναφορές σε αυτοκτονικές καταστάσεις.

Πως αντιμετωπίζεται
«Κατ΄ αρχήν, αυτό που πρέπει να επισημάνω και θα το τονίζω σε κάθε ευκαιρία, είναι το γεγονός ότι η παιδική κατάθλιψη, εκτός κάποιων παθολογικών καταστάσεων, είναι απόλυτα ιάσιμη νόσος, εφόσον, το τονίζω αυτό, δεν υπάρξει εφησυχασμός, αλλά άμεση κινητοποίηση» τονίζει και πάλι με έμφαση ο Δρ. Κουντούρης.
Σε υπόνοια πιθανής εκδήλωσης τέτοιων, ή παρόμοιων συμπτωμάτων, που, σε κάθε περίπτωση, παράγουν το ίδιο αποτέλεσμα, απαιτείται άμεση διαγνωστική διαδικασία, η οποία συνίσταται κατ΄ αρχάς, από μια σειρά βιοχημικών και ορμονικών εξετάσεων, νευροφυσιολογικούς ελέγχους, ψυχομετρική εκτίμηση, κλπ.
Ωστόσο, εκεί που πρέπει κατά την γνώμη του να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα, είναι στην πρόληψη η οποία πρέπει να υλοποιείται μέσα από τους κοινωνικούς φορείς και την Πολιτεία, δηλαδή στα νηπιαγωγεία και τα σχολεία.
«Χωρίς πίεση, αλλά με υπευθυνότητα, παραμερίζοντας την δεδομένη ανεπάρκεια να κρίνει, θα πρέπει το εκπαιδευτικό προσωπικό που έρχεται σε συνεχή και καθημερινή επαφή με το παιδί, να καταγράφει άμεσα και σε προσωπικό επίπεδο, την ανάπτυξη του χαρακτήρα και της κοινωνικότητας του νέου».
Ο Δρ. Κουντούρης πιστεύει ότι για την βέλτιστη επίτευξη του στόχου αυτού, απαιτούνται σεμινάρια επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, αλλά και η έκδοση και χορήγηση ειδικών ενημερωτικών φυλλαδίων, που θα απευθύνονται στους γονείς.
Σαν γενική παρατήρηση πάντως, ο Δρ. Κουντούρης συνιστά στους γονείς να αναζητούν από τους δασκάλους και τους νηπιαγωγούς να ενημερώνονται αν το παιδί τους αρνείται να παίξει με τα άλλα παιδιά, αν εμφανίζει τακτικό κλάμα, αν προτιμά να απομονώνεται στο διάλειμμα, ή ακόμα και αν εμφανίζει αυτοκαταστροφικές τάσεις, αυτό που λέμε ριψοκίνδυνο άτομο, επισημαίνει χαρακτηριστικά.
«Το πλέον ανησυχητικό όλων όσων προανέφερα, είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο, ο αριθμός των αυτοχείρων, εμφανίζει σημαντική αύξηση και φθάνει στο 1,5% ανά εκατομμύριο πολιτών.
Από το ποσοστό αυτό, το 15% με 20% είναι άτομα παιδικής ηλικίας, ενώ το ποσοστό επιτυχίας φθάνει το εφιαλτικό 3%.
Δεν είναι κρίμα;»



Οι αθλητές που πιάστηκαν ντοπαρισμένοι πιστοποίησαν ένα ακόμη σημείο των καιρών. Αυτής της αντίφασης που υπάρχει στον αθλητισμό του πρωταθλητισμού. Δηλαδή σε καμία περίπτωση δεν θέλουμε ντοπαρισμένα μετάλλια, «σαφώς δεν θέλουμε πρωταθλητισμό ουσιών» αλλά θέλουμε πρωταθλητές υπεράνθρωπους. Σε έναν συνδυασμό σχιζοειδούς συμπεριφοράς με πολλά αυτιστικά στοιχεία, συμπτώματα και τα δύο χαρακτηριστικά μιας ψύχωσης, θέλουμε πρωταθλητισμό ήδη από τα μαθητικά θρανία. Αναγνωρίζουμε την ειδική μεταχείριση των μαθητών-πρωταθλητών π.χ. για σχολικά προνόμια, θέσεις σπουδών άνευ εξετάσεων, χαρτζιλίκι, ειδικά συμπληρώματα και χρήση ουσιών από την παιδική ηλικία.
Αν ένα μυαλό τα χωράει όλα αυτά μαζί και τα αποδέχεται, χωρίς να καταλαβαίνει την αντίφαση, τότε σαφώς έχει ψυχωτική διαταραχή. Αν δε το συγκεκριμένο άτομο κατέχει και μια ιδιαίτερη σχέση κοινωνικής καταξίωσης π.χ. πολιτικώς τότε μιλάμε για κοινωνική επικινδυνότητα. Ο σκοπός τέτοιων σχολίων είναι να γίνονται οι σωστές παρατηρήσεις και κατά κάποιον τρόπο να αξιολογούνται στο μέτρο της ατομικής δυνατότητας και πνευματικότητας. Λύσεις πρέπει να παίρνουν αυτοί που πληρώνονται για αυτό.

Πριν λίγους μήνες σε μια ψυχική έκρηξη ένα μεγάλος ποδοσφαιριστής μιας μεγάλης ομάδας παραπονέθηκε ότι είναι «ένα βήμα πριν το κώμα». Το αναφέρω γιατί πραγματικά είναι μια ιδιαίτερα εύστοχη παρατήρηση και έχει και έναν ειδικό χαρακτήρα από έναν που είναι άμεσα ενδιαφερόμενος. Οι μεγάλες ομάδες ως γνωστόν, και ιδιαίτερα αυτές που πρωταγωνιστούν και σε πρωταθλήματα του εξωτερικού, έχουν περισπούδαστες ιατρικές ομάδες ποικίλων ειδικοτήτων που φροντίζουν τους αθλητές από κάθε πλευρά με τα ακριβότερα φάρμακα και τις πιο τέλειες φυσικοθεραπευτικές παροχές. Σε καμία, όμως, από αυτές τις μεγαλόσωμες ομάδες δεν υπάρχει ο ειδικός έλεγχος για να αποφευχθεί αυτό που φοβότανε ο φημισμένος ποδοσφαιριστής, δηλαδή το «κώμα». Δεν υφίσταται σε καμία ομάδα ο ειδικός εκείνος νευροφυσιολογικός έλεγχος και ιδιαίτερα του εγκεφάλου που δείχνει τόσο λειτουργικά όσο και ψυχολογικά τι έκταση έχουν τα προβλήματα του κάθε ποδοσφαιριστή, τα όρια της αντοχής του και την αποτελεσματικότητα της κάθε εφαρμοσμένης αγωγής. Είναι κυριολεκτικά όλα στην τύχη σε μια αθλητική κατηγορία που η μορφολογία του παιχνιδιού είναι τέτοια με κατεξοχήν συντονιστικό όργανο τον εγκέφαλο. Σχεδόν κάθε τρίτος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής μετά την αποχώρηση του από το άθλημα θα έχει μια μικρή η μεγάλη εγκεφαλική δυσλειτουργία, για την οποία λαμβάνεται μέριμνα εκ των υστέρων.
Μια πρωτοποριακή εξαίρεση στο όλο θέμα αποτελεί η ποδοσφαιρική ομάδα του Μιλάνου «Μίλαν», η οποία στο ειδικό προπονητικό κέντρο που διαθέτει στην Λομβαρδία, έχει ειδικό τμήμα νευροφυσιολογίας και εφαρμοσμένης ψυχολογίας με biofeedback εδώ και έξι χρόνια. Τα αποτελέσματα αυτής της φροντίδας των παιχτών είναι ανάλογα. Βλέπουμε μια πληθώρα τίτλων από ακμαίους ποδοσφαιριστές, ηλικίας 35 έως 41 ετών. Και ασφαλώς δεν αναφερόμαστε σε εξαιρέσεις αλλά περίπου στο δυναμικό της μισής ομάδας.

Φυλογενετικά, ένα κομμάτι του εγκεφάλου, ο λεγόμενος προμετωπιαίος λοβός, δημιουργήθηκε σαν ένα «φρένο» για τον απότομο θυμό. Έτσι, που να τον ρυθμίζει στη σωστή δόση για όση ώρα πρέπει και με όση ένταση είναι αναγκαία. Ο αυτοελεγχόμενος θυμός μέσω του προμετωπιαίου λοβού είναι ένας «υγιής» θυμός που αυξάνει την εγρήγορση και την άμυνα του ανθρώπου στα εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Με το «μανόμετρο» του προμετωπιαίου λοβού και την καλή εξάσκηση γινόμαστε όσο θυμωμένοι πρέπει τις στιγμές που πρέπει για να εξασφαλίσουμε τα συμφέροντά μας και την επιβίωσή μας.
Εξασκημένοι ή ταλαντούχοι άνθρωποι έχουν το προνόμιο να το κατευθύνουν και αυτό αντανακλαστικά έτσι ώστε να επωφελούνται από αυτό και οικονομικά, π.χ. δικηγόροι και ηθοποιοί. Στην παράμετρο αυτή, όμως, δυστυχώς, υπεισέρχεται πολλές φορές και μια ακόμη λειτουργία από ένα ακόμη σημείο του εγκεφάλου, που λέγεται αμυγδαλή. Ο άξονας αμυγδαλής με προμετωπιαίο λοβό προσθέτει τη λειτουργία του φόβου ή της λύπης κοντά στο θυμό.
Έτσι, λοιπόν, όταν χαλάει ο άξονας αυτών των δύο σημείων εμφανίζονται τρεις παράμετροι, δηλαδή, θυμός, λύπη, φόβος που ακοντρολάριστα μπορούν να δημιουργήσουν τεράστια προβλήματα στον καθένα μας. Τα τραγικά αποτελέσματα μιας τέτοιας δυσλειτουργίας όπου δε λειτουργεί το φρένο του προμετωπιαίου λοβού τα βλέπουμε τακτικά στις οδικές συμπεριφορές.
Επιθετική οδήγηση, άκαιρες προσπεράσεις, πτώση της αυτοσυγκέντρωσης, ασέβεια στα οδικά δικαιώματα του άλλου, πάρα πολλές συγκρούσεις. Κατάληξη, οι δικαστικές περιπλοκές. Το άρθρο αυτό γράφεται για να δώσει ένα ερέθισμα για το τι κρύβεται πίσω από τις διαταραχές αυτές και το παράδειγμα της οδικής συμπεριφοράς είναι μόνο ένα από τα πολλά της καθημερινότητας που μπορούμε να δώσουμε.

Μια γερμανική ομάδα ψυχολόγων – ψυχιάτρων τον τελευταίο καιρό έκανε τον κόπο να ψάξει κάπως εντονότερα ένα φαινόμενο που είναι από παλιά γνωστό αλλά όχι επαρκώς επιστημονικά καλυμμένο. Πρόκειται για τους αυτοτραυματισμούς των μαθητών στα σχολεία. Συγκεκριμένα έχει παρατηρηθεί ότι κυρίως στην αρχή του Γυμνασίου, μεταξύ 12 και 16 ετών σε ένα μεγάλο αριθμό μαθητές αρχίζουν να αυτοτραυματίζονται, να ξύνονται έντονα ή να χτυπούν οι ίδιοι μέλη του σώματός τους μέχρι να ματώσουν . Οι μετρήσεις κατέδειξαν ότι μέχρι 11% είναι τα κορίτσια και μέχρι 17% φτάνει ορισμένες φορές στα αγόρια. Συνήθως συνοδεύονται αυτού του είδους οι πράξεις από άλλα συμπτώματα, όπως η οικογενειακή κατάσταση, η ευφυΐα του μαθητή, ή ακόμη το επίπεδο της διδασκαλίας μέσα στο σχολείο.
Σαφώς και θέλουν τα παιδιά να προκαλέσουν με αυτό τον τρόπο την προσοχή των μεγάλων. Παλιά γινόταν με προκλητικό ντύσιμο, με τατουάζ ή με κάποια σκουλαρίκια στη μύτη ή στο στόμα. Τώρα όμως έχουν προχωρήσει τα πράγματα πιο πολύ, ιδιαίτερα με την παγκοσμιοποίηση και τη ροή των γεγονότων που φτάνουν πολύ γρήγορα από το ένα παιδί στο άλλο, η αντίδραση είναι πολύ πιο έντονη. Αν και οι ισχυρισμοί είναι ότι το κάνουν αυτό ή για να τραβήξουν την προσοχή ή για να δοκιμάσουν κάτι που δοκίμασε ήδη ο διπλανός ή για να αποκτήσουν την εμπειρία, φαίνεται ότι πίσω από αυτά κρύβεται μια οριακή ψυχική διαταραχή, η οποία έχει την ανάγκη περαιτέρω ανάλυσης και διάγνωσης.
Καλό είναι όταν παρατηρούνται τέτοιες συμπεριφορές να γίνεται άμεση η συμβολή των ειδικών.

ΑΡΣΗ ΒΑΡΩΝ & ΠΑΝΙΚΟΣ

Στην ιατρική πράξη αυτό που τρομάζει τον γιατρό περισσότερο από κάθε τι άλλο είναι ο πανικός του ιδίου ασθενούς. Βέβαια, αυτός έχει το λόγο του. Ξέρει ότι γρήγορα θα μεταπηδήσει σε αυτόν και γενικά θα προκύψει ένα χάος. Στο χάος δεν ελέγχεται τίποτε, ο πανικός ενδυναμώνει την κατάσταση και την κάνει ακόμα πιο αδιέξοδη. Είναι ακριβώς μια κατάσταση που μπορείς να την παρομοιάσεις με την γάτα που δεν έχει διέξοδο.
Αυτό που εκπλήσει στο «σκάνδαλο» που δημιουργήθηκε με την άρση βαρών είναι το γεγονός ότι όλοι οι συμμετέχοντες άνθρωποι πραγματικά δυνατοί, άνθρωποι σίγουροι για τον εαυτό τους, και πολύ περισσότερο άνθρωποι με ικανότητες να νικήσουν, και το απέδειξαν, έστω και αν πήραν αυτά τα μετάλλια που σήμερα αμφισβητούμε.
Είναι άνθρωποι που γνωρίζουν πώς έχει το κατεστημένο, και εδώ ελλαδικά και παγκόσμια, πώς γίνονται αυτοί οι μηχανισμοί, πώς είναι το διαιτητικό σύστημα, πώς είναι οι ομοσπονδίες, τις οποίες στο τέλος εκπροσωπούν και οι ίδιοι, και το κυριότερο, πώς είναι οι συσχετισμοί μεταξύ τους. Άρα, γνωρίζουν πάρα πολύ καλά και όμως δείχνουν έναν πανικό αδιανόητο.
Αδιανόητο;;; γιατί και οι ίδιοι ξέρουν ότι το κοινό θέλει το μετάλλιο έτσι όπως είναι. Δε τα θέλει αλλιώτικα, δε τα θέλει να αποκτηθούν με ένα τρόπο που καλούνται «ιδεολογικά» να αποκτηθούν. Θέλει αριθμό μεταλλίων, θέλει ήρωες προς βρώσιν, θέλει ανθρώπους οι οποίοι θα μπορεί να τους δείξει και να δανείσουν τη λάμψη τους. Τα οκοινό είναι πάντα ετερόφωτο. Οι ήρωες, ακόμα και αν δεν είναι αυτόφωτοι, φαντάζεται το κοινό ότι φωτίζονται.
Όλα αυτά είναι γνωστά. Γιατί ο πανικός; Απλά γιατί ο πανικός προκύπτει στο μυαλό των ανθρώπων και μεταδίδεται «μιμιδικά» από τον ένα στον άλλο. Πολύ σπάνια θα βρεθεί άνθρωπος που θα μπορέσει να κατευθύνει και το δικό του πανικό και των άλλων τραβώντας μια θετική γραμμή. Προφανώς έναν τέτοιο άνθρωπο δύσκολα βρίσκεις, εν προκειμένου ίσως και δεν υπάρχει.
Αυτό μας θυμίζει τον Αλέξανδρο που κάθε βράδυ πριν τη μάχη προσευχόταν στο θεό Φόβο να μην έρθει την άλλη μέρα να τον επισκεφτεί. Λίγο πολύ και αυτός τις μεγάλες του ελπίδες τις εναπόθετε στην τύχη να μην εμφανιστεί ο πανικός την επόμενη μέρα στο πεδίο της μάχης. Πιθανόν, αυτό να τον οδήγησε και στον πρώιμο θάνατό του.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ : Βουλιμία και ανορεξία, πρόκειται για δυο αρρώστιες με την ίδια ρίζα που κατά κανόνα πιστεύονται και θεωρούνται νοσήματα της εφηβικής και μέσης ηλικίας. Παρόλα αυτά , πρόκειται ουσιαστικά παιδικά νοσήματα με πολύ πρόωρη εμφάνιση και γι’ αυτόν τον λόγο θέλει ιδιαίτερη προσοχή. Αυτό συμβαίνει διότι εάν δεν τεθεί έγκαιρα η διάγνωση πλέον από την εφηβεία και μετά σχεδόν δεν αντιμετωπίζονται. Πρόκειται για ψυχωτικό νόσημα διαταραχής του σιτισμού και είναι το εκκρεμές ανάμεσα στο υπέρβαρος και στην πλήρη αδυναμία, δηλαδή την βουλιμία και την ανορεξία. Η μεν βουλιμία προσβάλλει περισσότερο τα αγόρια παρά τα κορίτσια όπως έδειξαν νεότερες έρευνες ενώ η ανορεξία κατά πολύ μεγάλο ποσοστό μόνο τα κορίτσια. Ίσως ο ορμονικός παράγοντας εδώ να παίζει κάποιο ρόλο σε επικουρία με την σύγχρονη κοινωνική αντίληψη περί λεπτόσωμης εμφάνισης. Η βουλιμία θεωρείται μια εγκεφαλική διαταραχή σε επίπεδο νευροδιαβιβαστών στον μεσεγκέφαλο. Τα επακόλουθα αυτής της διαταραχής είναι η διαταραχή εκκρίσεως ορμονών και τελικά μετά από χρόνια εξέλιξη του νοσήματος τα δευτερεύοντα συμπτώματα είναι διαταραχή ηλεκτρολυτών, μεταβολισμού , κυκλοφορικού κλπ τα οποία οδηγούν τον ασθενή και στον ιατρό όπου είναι πια και οι τελικές φάσεις όπου το νόσημα αυτό καθαυτό και οι απόρροιές του γίνονται οφθαλμοφανείς.

Στατιστικά λέγεται ότι υποφέρουν αυτή την στιγμή περίπου το 6-10% των παιδιών στην Ευρώπη με σταθερά ανοδικές τάσεις. Ένας από τους κύριους λόγους της αλματώδους αύξησης του αριθμού αυτού είναι το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια σε Δυτικοευρωπαϊκές χώρες και στην Β. Αμερική όλο και συχνότερα βλέπουμε συχνές καμπάνες για το παιδικό αυτό πρόβλημα. Λέμε παιδικό αλλά έχει εξέλιξη και στην μετεφηβεία αλλά και στα επόμενα στάδια μόνο που τότε πια πέρα από την βασική αιτία ένα μεγάλο μέρος της ιατρικής φροντίδας αφοσιώνεται στις παρενέργειες των δύο αυτών κλινικών καταστάσεων.

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ: Εμφανίζεται ήδη από την πολύ μικρή παιδική ηλικία για να γίνει εμφανές στην ηλικία μεταξύ 7 – 8 ετών , δηλαδή στη σχολική περίοδο όπου το παιδί κατά κάποιο τρόπο έχει και ιδία πρωτοβουλία στην διαδικασία σίτισής του. Τα συμπτώματα είναι χαρακτηριστικά δύο και εκεί πρέπει να ενταθεί η προσοχή των γονέων. Στην μεν περίπτωση ανορεξίας η συστηματική άρνηση του σωματικού βάρους σε παθολογικό σημείο ώστε να έχουμε και διαταραχές σιτισμού. Δηλαδή υπερβολικό φαγητό και εμετό μετά που προκαλεί το ίδιο το παιδί ή άρνηση τροφής. Στον αντίποδα έχουμε έναν υπερβολικό υπερσιτισμό παρ’ όλες τις απαγορεύσεις και μία παθολογική εξάρτηση από πολλά μικρά γεύματα ιδίως με λιπαρά και καρυκεύματα. Κατά κανόνα εάν γίνει έγκαιρη παιδοψυχιατρική και κλινική εξέταση γι αυτά, υποφέρουν κι από άλλες ορμονικές διαταραχές, κυρίως μεταβολικές, με κορυφή τις διαταραχές του θυρεοειδούς. Παρουσιάζουν δε όλα τα συμπτώματα εξάρτισης όπως είναι και στους μεγάλους, δηλαδή συνεχή ενασχόληση με το αντικείμενο λήψης ή μη τροφής και με βάση αυτό τροποποιούν όλη την κοινωνική και οικογενειακή τους συμπεριφορά.

ΕΞΕΛΙΞΗ: Οι δρόμοι είναι δύο. Η πρώτη περίπτωση είναι οι κατά κανόνα απληροφόρητοι γονείς για αυτές τις «μοντέρνες» αρρώστιες όπως επίσης και η έλλειψη συγκροτημένης ιατρικής φροντίδας γι’ αυτά τα περιστατικά λόγω του ότι πρόκειται για «μοντέρνα» νοσήματα οδηγούν στο χρόνιο του περιστατικού με αποτέλεσμα να έχουμε σταθερή εξέλιξη των συμπτωμάτων και μία περιχαράκωση της ασθένειας στην εφηβεία και την μετεφηβική ηλικία όπου τα προβλήματα πλέον διαιωνίζονται και αυξάνονται λόγω των παρενεργειών τους. Η δεύτερη περίπτωση είναι να υπάρξει μία επίμονη και εξαντλητική έρευνα καθώς επίσης και ιατρική βοήθεια οπότε να υπάρχει και ένα μικρό ποσοστό επιτυχίας σε ότι αφορά τα παιδιά αυτά. Πολύ τακτικά σε σύγκριση με τα άλλα νοσήματα εμφανίζουν επιπλοκές ή επανεθισμό.


ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: Μέχρι τώρα υπήρχε παντελής θέληση να αντιμετωπιστεί το δίδυμο ανορεξίας – βουλιμίας σαν ψυχιατρική νόσος ή κυριότερα σαν οργανικόψυχιατρική νόσος. Γι’ αυτόν τον λόγο υπήρχε μεγάλη καθυστέρηση σε ότι αφορούσε την έγκαιρη αντιμετώπιση. Παράλληλα η αλματώδης τεχνολογική εξέλιξη και τα τραύματα του παρελθόντος όπου η αναζήτηση της τροφής ήταν το κύριο μέλημα εκλάμβανε την αρρώστια ως ευλογία και φρόντιζε να υπερσιτίζει τα παιδιά. Με τις νέες εξελίξεις στο επίπεδο που πλέον οι μοντέρνες κοινωνίες το επιτρέπουν γίνονται προσπάθειες όπου είναι εκεί δυνατή η καταγραφή της παθογένειας των νοσημάτων αυτών π.χ. μέσω του εγκεφαλογραφήματος ή του spect κλπ.


ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: Με την πρώτη εμφάνιση των συμπτωμάτων ανορεξίας ή βουλιμίας είναι πλήρως αναγκαία η εξέταση του παιδιού από ειδικούς.


ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΡΕΞΙΑ – ΒΟΥΛΙΜΙΑ
ΑΙΤΙΑ : ΠΙΘΑΝΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΕ ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ
ΤΡΟΠΟΣ ΔΡΑΣΗΣ: ΕΣΤΙΑΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΛΟΓΩ ΕΙΔΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ
ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΑΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΟ ΝΟΣΗΜΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΩΝ

Όποιος επισκέπτεται το γηροκομείο Αθηνών επί της Κηφισίας, μόλις περάσει την όμορφη είσοδο, βρίσκεται σε ένα χώρο άλλης εποχής. Πανέμορφα μικρά κτίρια, διασκορπισμένα σε ένα ευρύχωρο χώρο, περιτριγυρισμένα από μικρά πάρκα και πάρα πολύ πράσινο που να κόβει τον θόρυβο του δρόμου, δίνουν το αίσθημα της γαλήνης.
Εκεί ο επισκέπτης μπορεί να παρατηρήσει τις μέχρι πρόσφατα προνομιούχες τάξεις των πλουσίων οικογενειών, προς τον ανώνυμο πολίτη. Πρόκειται για μια γενναιοδωρία πολύ πλουσίων οικογενειών, που έχει βέβαια και το στοιχείο του ανταγωνισμού μέσα όσον αφορά ο ένας προς τον άλλον. Πρόκειται για οικογένειες που μέχρι πριν 10-15 χρόνια ήταν άκρως επώνυμες, τα χρυσά ονόματα της οικονομικής Ελλάδος, με γνωστό άγχος να μεταβιβάσουν τα οφέλη ακόμη πιο βελτιωμένα στους μεταγενεστέρους. Σήμερα πολλοί απόγονοι τους εξακολουθούν να είναι επώνυμοι, με ενδεικτικό αλαζονικό δείγμα συμπεριφοράς της προνομιούχου μεταχείρισης από κράτους και κοινωνία, αλλά τρομερά αποκομμένοι από τον περίγυρο τους.
Μόλις βγει κανένας έξω από τον τοίχο του γηροκομείου, αισθάνεται όπως άλλωστε όλοι στην Αθήνα, τους πολλούς φτωχούς που υπάρχουν παντού, την αυξανόμενη εγκληματικότητα, την διακίνηση ναρκωτικών, την οπτική ρύπανση, τις αρρώστιες και κυρίως την συρρίκνωση της μεσαίας τάξης. Μια μεσαία τάξη που είχε τρομερή σε πλούτο και αριθμό άνοδο τα τελευταία 20 χρόνια. Σε αμιγή συνεργασία με τους προνομιούχους οι πρώην αγρότες και εργάτες διασκέδαζαν μαζί στα λαϊκά κέντρα στα διπλανά τραπέζια, μοιραζόμενοι τον πλούτο της συνεργασίας έστω και άνισα. Υπήρχε μια απόλυτη νομιμοφροσύνη σε ότι αφορά τις κατακτήσεις του ενός ως προς την «άγια» ιδιοκτησία των άλλων. Και ξαφνικά ήρθε η παγκοσμιοποίηση. Τοπικές και περιφερειακές δυνάμεις μετριαστήκανε. Το κεφάλαιο σαν ισχυρός δορυφόρος άρχισε να περιφέρεται με τρομερή ταχύτητα σε όλη τη γη. Η κινητικότητα αυτή του κεφαλαίου δημιούργησε μια παγκόσμια αγορά, που απομόνωσε τους παλιούς παραδοσιακούς πλούσιους και έκανε τους αδύναμους φτωχότερους. Πλέον η καινούρια αγορά κυριαρχείται από πρόσωπα που ψάχνουν, παράγουν και κατευθύνουν πληροφορίες. Άνοδος είναι το σύνθημα παντού όπου και αν οδηγεί. Παραδόσεις, όπως η έννοια της εντοπιότητας και της αλληλεγγύης είναι απλές ενοχλητικές συνεστιάσεις με συγγενείς, γείτονες και δυσνόητες στενόμυαλες παρεμβάσεις.
Η νέα αριστοκρατία των εγκεφάλων διαγράφει έννοιες όπως καλλιέργεια πατριωτισμό θρησκεία, και ονειρεύεται πρώτη θέση στο αεροπλάνο, δεσμούς με την διεθνή αγορά, γρήγορο χρήμα, μόδα και χλιδή. Δεν ντρέπεται να πει ότι το θέλει, αντίθετα το δείχνει με μανία με επιμονή και έντονη τάση για προβολή, ιδιαίτερα στις νεόπτωχες μάζες όπου περιμένει να αντλήσει πειθήνιο ερωτικό σύντροφο ή υπάκουο εργάτη. Όλη αυτή η πίεση δημιουργεί μια άμεση συρρίκνωση της μέσης τάξης και ιδιαίτερα των νεαρών βλαστών της, που ονειρεύονται την άνοδο στο κυρίαρχο σύστημα, άρα την αποδέχονται και την επιβάλλουν πλήρως στους ομοίους τους. Το όνειρο είναι απλό, είναι αυτό της εξομοίωσης με την νέα κυρίαρχη τάξη που διαθέτει όλα τα παραπάνω «προσόντα». Ένας στο εκατομμύριο το καταφέρνει. Δηλαδή, αναλογία πολύ μικρότερη από αυτή της πιθανότητας να κερδίσεις το Λόττο. Οι υπόλοιποι άτυχοι μένουν με μόνιμο συνοδό, την νεογέννητη κατάθλιψη που τους κατακλύζει καθ’ ολοκληρία.

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΜΝΗΜΗΣ

Είναι γνωστό ότι τα μικροσωματίδια που αιωρούνται στον αέρα έχουνε βλαπτικές επιδράσεις στον εγκέφαλο. Αυτό είναι και πράγμα αναμενόμενο και συχνά πιστοποιημένο. Ήδη μελέτες έχουν καταλήξει ότι αυτά τα μικροσωματίδια μπαίνοντας από την μύτη διασπείρονται στον εγκέφαλο σε διάφορα μέρη, αναπτύσσοντας μια τοξική διαδικασία. Προσπαθήσαμε να μετρήσουμε την επιρροή που έχουνε τα μικροσωματίδια κυρίως στον εγκέφαλο μικρών παιδιών, χρησιμοποιώντας τον ηλεκτροεγκεφαλογράφο.

Πρόκειται για μια συσκευή με ειδικά ηλεκτρόδια που επικολλώνται στο τριχωτό της κεφαλής και μέσω της συλλογής βιολογικών δυναμικών, καταγράφουν την εγκεφαλική δραστηριότητα. Το δείγμα που χρησιμοποιήσαμε ήταν σε μικρά παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών, που ζούσανε στην εξοχή σε απόλυτα καθαρό ατμοσφαιρικό περιβάλλον (Νήσος Εύβοια). Στα παιδιά γινόταν ένα εγκεφαλογράφημα πριν φύγουν από το χωριό τους και επαναλαμβανόταν με τις ίδιες συνθήκες ένα δεύτερο, μετά από παραμονή έως 6 ώρες μέσα στην Αθήνα και σε περιοχές ατμοσφαιρικά ιδιαίτερα επιβαρυμένες από ρύπους. Παράλληλα, με την καταμέτρηση γινόταν και μια ψυχομετρική εξέταση για την συγκέντρωση και την μνήμη.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των εξετάσεων που έγιναν στο χωριό και στην πόλη. Οι καταγραφές επαναλήφθηκαν πολλές φορές και βρέθηκαν τα αποτελέσματα το ίδιο συγκεκριμένα. Ιδιαίτερα διαταραγμένες βρέθηκαν οι περιοχές των προμετωπιαίων λοβών και της περιοχής που αντιστοιχεί στην αμυγδαλή, που είναι το κέντρο της μνήμης.
Με μεγάλη έκπληξη διαπιστώσαμε ότι τον τελευταίο καιρό δημοσιεύτηκε μια ανάλογη έρευνα στο περιοδικό Journal Particle and Fibre Toxicology.
Από ότι φαίνεται πρόκειται πλέον για παγκόσμιο πρόβλημα. Έτσι ο εγκέφαλος των ανθρώπων που ζει στις μεγαλουπόλεις, πέρα από τις άλλες φθορές πρέπει να υπολογίζει και την φθορά της μνήμης λόγω καυσαερίων.



ΝΤΟΠΙΝΓΚ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ


Αντί για λόγια και ιατρικά σχόλια, η γελοιογραφία του κ. Δερμεντζόγλου από το Ποντίκι της 17.04.08 είναι κυριολεκτικά "μια εικόνα, για χίλιες λέξεις".

Δημοφιλείς αναρτήσεις

 

© 2006 | Blogger Templates by GeckoandFly modified and converted to Blogger by Blogcrowds.