NEURO-TALKS / ΝΕΥΡΟ-ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ «ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΟΝΤΑΙ» ΚΑΤΑ ΚΟΡΟΝ ΈΝΑ ΒΑΣΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΦΥΣΗΣ.

Ο ΡΟΜΠΕΡΤ ΠΟΥΤΜΑΝ  ΕΙΝΑΙ ΈΝΑΣ ΔΙΑΣΗΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΧΑΡΒΑΡΝΤ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΕΞΕΤΑΖΕΙ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ, ΜΕΤΑΞΥ ΆΛΛΩΝ, ΜΕ ΤΙΣ ΏΡΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ.  
Ο Ρόμπερτ Πούτμαν αναφέρει σαν «κοινωνικό κεφάλαιο» το χρόνο που χρειάζεται κανείς προκειμένου να έχει ανάλογες επαφές με συντρόφους, φίλους, οικογένεια και εν γένει συμμετοχή στο συλλογικό βίο. Αυτό το «κοινωνικό κεφάλαιο» μειώνεται δραστικά τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρώπη. Σύμφωνα με το Ρόμπερτ Πούτμαν η τηλεόραση θεωρείται ως βασικός «υπαίτιος» που από τη δεκαετία του πενήντα και μετά, που ήταν σχεδόν ανύπαρκτη, έχει εισβάλλει τόσο δυναμικά στην κοινωνία που σήμερα οι Αμερικανοί πολίτες βλέπουν περίπου έξι με εφτά ώρες την ημέρα, ενώ οι Ευρωπαίοι περιορίζονται σε πέντε με έξι ώρες. Βέβαια αυτές οι ώρες παρακολούθησης αποτελούν απώλεια από το «κοινωνικό κεφάλαιο», το οποίο είναι άμεσο και βασικό για τη λειτουργικότητα της ζωής.

Ο ΜΕΣΟΣ ΆΝΘΡΩΠΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΈΧΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΜΙΑ ΆΜΕΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΈΝΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ.  

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΟΙ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΈΡΕΥΝΕΣ  ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΌΠΟΥ ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΒΛΕΠΟΥΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΠΟΛΥ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΈΧΟΥΝ ΔΕΙΞΕΙ ΌΤΙ  ΑΥΤΗ ΔΕΝ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΜΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗ ΈΜΜΕΣΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΗ. 

Κάποιοι δε την χαρακτηρίζουν σαν ένα «οπτικό» ναρκωτικό. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι γιατί ακριβώς η τηλεθέαση μετασχηματίζει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο σε σχέση με τον εαυτό μας. Τα πρόσωπα που εμφανίζονται  στην τηλεόραση είναι όμορφα και σίγουρα αυτό είναι μια συμπεριφορά που εμβόλιμα μας αρέσει και την επιδιώκουμε όλοι, ενώ παράλληλα μας επηρεάζει και αρνητικά. Έχει αποδειχτεί ότι μετά από μια τηλεοπτική αυτοκτονία μεγάλης τηλεθέασης, υπήρξε μια αύξηση στις απόπειρες αυτοκτονίας, στις πραγματικές αυτοκτονίες. Έτσι λοιπόν ταυτόχρονα με την άλλη δραστηριότητα, η τηλεόραση είναι ικανή να ρίξει το ηθικό κατακόρυφα και μέσω των θεαμάτων της να μεταμορφώσει τον εξαρτημένο τηλεθεατή σε ένα άβουλο όν, το οποίο κατευθύνεται σχεδόν με αντανακλαστικό τρόπο αποκλειστικά και μόνο από αυτό που βλέπει.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΈΓΙΝΕ ΤΟ 1999 ΣΤΟ ΜΠΟΥΤΑΝ. 

Το Μπουτάν είναι ένα μικρό κρατίδιο κάπου στα Ιμαλάια όπου παλιά ο απόλυτος κυρίαρχος, ο βασιλιάς του, απαγόρευε την τηλεόραση. Το σωτήριο έτος 1998 ο βασιλιάς του Μπουτάν αποφάσισε να καταργήσει αυτήν την απαγόρευση και έτσι εγκαταστάθηκε η τηλεόραση με πολλά κανάλια αμέσως. Οι κάτοικοι του Μπουτάν άρχισαν να παρακολουθούν το συνηθισμένο μείγμα βίας, διαφήμισης και ερωτικών ιστοριών που παρακολουθούν οι κάτοικοι όλων των πλούσιων χωρών στις πολυδαίδαλες τηλεοράσεις. Μετά την είσοδο της τηλεόρασης, ένα χρόνο αργότερα, εκείνο που παρατηρήθηκε έντονα είναι ότι αυξήθηκαν κατακόρυφα τα διαζύγια, η εγκληματικότητα και η κατανάλωση ναρκωτικών στο μικρό κρατίδιο, με αποτέλεσμα ο τρόπος ζωής να αλλάξει τελείως εκεί που κανείς δεν το περίμενε. Η αλλαγή ήταν τόσο ξαφνική που πλέον κάθε απαγόρευση παρακολούθησης της τηλεόρασης με σκοπό την επιστροφή στο παλιό τρόπο ζωής δεν είχε κανένα νόημα: το δηλητήριο είχε χυθεί σε ολόκληρο το «κοινωνικό σώμα».

«ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΘΑ ΉΘΕΛΑ ΝΑ ΓΙΝΩ» ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟ ΑΙΩΝΙΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. 

Αυτό που επιστημονικά αναφέρεται σαν «χρονική  ανακολουθία των προτιμήσεων» εξηγεί αυτήν την εσωτερική «μάχη». Δηλαδή, οι σύγχρονοι άνθρωποι αφοσιώνονται σε δραστηριότητες για τις οποίες στη συνέχεια μετανιώνουν, αφού οι προτιμήσεις τους έρχονται «άνω-κάτω». Έτσι δεν πετυχαίνουν σήμερα να γίνουν εκείνο που πραγματικά αναμένουν να γίνουν αύριο. Ένα τυπικό παράδειγμα είναι αυτοί που εξακολουθούν να πίνουν ενώ δεν το καταφέρουν ή να διαβάζουν ένα βιβλίο ενώ βρίσκονται μπροστά από την τηλεόραση. Υπάρχει, δηλαδή, ένας σαφής διχασμός ανάμεσα σε εκείνον που αναζητάει την άμεση ευχαρίστηση και σε αυτόν που θέλει εκείνες τις ενδιαφέρουσες αποφάσεις και απολαύσεις που θα τον κάνουν ευτυχισμένο. Αυτή η κατάσταση  αποτελεί μια μοιραία σύγκρουση, η οποία οδηγεί σχεδόν το σύνολο των ανθρώπων στο σημερινό τρόπο αλλοπρόσαλλης συμπεριφοράς στη σύγχρονη αγορά. Ο χώρος της διαφήμισης το γνωρίζει πολύ καλά αυτό και πάνω σε αυτό το εσωτερικό αρνητικό δυναμικό στηρίζεται  και  «ποντάρει» πάρα πολλά για την κατανάλωση.

ΑΝΑΜΦΙΣΒΗΤΗΤΑ ΝΑΙ.

Πλέον οι σύγχρονες γενιές που αναπτύσσονται κοινωνικά με την τηλεόραση, αμέσως  αποκτούν αυτήν την καταναγκαστική συνήθεια, η οποία εμπειρικά αφήνει μια μικρή, απροσδόκητη ικανοποίηση «βγάζοντας» αργότερα μια πολύ μεγάλη δυσαρέσκεια. Το περίεργο είναι ότι αυτή η προσωρινή ευχαρίστηση εξακολουθεί να υφίσταται σε πολλούς ανθρώπους, αν και η τηλεόραση σαν θέμα, σαν ευχαρίστηση και κυρίως σαν ψυχαγωγία βρίσκεται πολύ μακριά στην κλίμακα των προτιμήσεων του μέσου ανθρώπου.

Η ΜΑΝΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΒΟΛΗΣ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΤΙ ΠΟΥ ΣΤΗΝ  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΕΚΦΡΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ.

Όταν η τάση της μανίας (υπομανία) γίνει έντονη, τότε έχουμε αμιγώς και ψυχιατρικό νόσημα. Οι ρυθμοί της ζωής μας σήμερα είναι ανεξέλικτοι. Υπάρχει έντονη ένταση σε κάθε τι, αυξημένη υπερευαισθησία, ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και καθόλου χρόνος για δεύτερη σκέψη. Πρόκειται για μια «υπομανιακή κατάσταση» που χαρακτηρίζει όλους εμάς με το νόημα «πράττω γρήγορα, χωρίς να σκεφτώ». Αυτό το δόγμα ρυθμίζει και ακολουθεί τη ζωή μας. Εξελικτικά, τα τελευταία χρόνια, βρίσκει μια κορύφωση που δεν ελέγχεται από το θυμικό στην Ελλάδα ,κυρίως, και όλο το κοινωνικό επίπεδο οδηγείται σε αδυναμία υγιής επικοινωνίας και υπερένταση. Τυπικά παραδείγματα η συμπεριφορά στην οδήγηση, στην αντιπαράθεση συγκρούσεων, αϋπνίας, ποιότητας θεαμάτων (τηλεόραση). Ανοιγοκλείνοντας το ακορντεόν μεταξύ μανίας-υπομανίας έχουμε πλέον τουλάχιστον στην Αθήνα φτάσει στα όρια της ψύχωσης. Ας ελπίσουμε ότι ο καλός καιρός του καλοκαιριού θα αλλάξει λίγο την κατάσταση.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΙΛΗΠΤΙΚΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΑΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΑΙΤΙΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΥΤΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΕΣ.
Μια από τις πιο χαρακτηριστικές επιληπτικές κρίσεις είναι αυτή που προκαλείται από τα φωτεινά ερεθίσματα. Εμφανίζεται πολύ τακτικά σε ανήλικους επιληπτικούς ασθενείς ιδιαίτερα μετά από στέρηση ύπνου, κατανάλωση αλκοόλ και πολύωρη τηλεθέαση. Οι αυξομειώσεις του φωτός σταδιακά προκαλούν ένα αίσθημα δυσφορίας σαν αύρα που τελειώνει με την επιληπτική κρίση.
Ακόμα και σε φωτοευαίσθητα άτομα το καλοκαίρι με έντονη ηλιοφάνεια σε έκθεση στον ήλιο είναι δυνατόν να προκληθεί μια ανάλογη φωτοαντανακλαστική κρίση.
Εδώ τα μέτρα είναι και η αποφυγή κάθε αιτίου που προκαλεί αυτό το αντανακλαστικό.

Στην θέση τους αποκομμένη από την ευρύτερη αυτή θεσμική υποστήριξη υπάρχει μια τεράστια εξατομίκευση τουλάχιστον σαν ιδέα σε όλο τον πλανήτη.
Σε αυτή την μεταμοντέρνα κοινωνία έχουμε φαινομενολογικές παρεισφήσεις με κυριότερη αυτή της τηλεόρασης.
Σήμερα το μεταμοντέρνο άτομο της σύγχρονης κοινωνίας ασχολείται με το να βλέπει εικόνα περισσότερο από καθετί άλλο τουλάχιστον 3-4 ώρες κάθε μέρα.
Ασυνείδητα λοιπόν μπαίνει σε διαδικασία «ανανέωσης» της εγκεφαλικής του σχέσης όπου πρωταγωνιστικό ρόλο έχουν τα προβαλλόμενα κλισέ από την τηλεόραση.
Έτσι λοιπόν το άτομο αυτό αναπτύσσει μια ναρκισσιστική συμπεριφορά υποχωρητικού χαρακτήρα.
Δέχεται δηλαδή ότι θεωρεί ότι τον ωφελεί όπως το δείχνει η τηλεόραση ή παρόμοιες πηγές.