NEURO-TALKS / ΝΕΥΡΟ-ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Η ΑΤΑΞΙΑ ΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΒΑΔΙΣΜΑΤΟΣ, ΤΗΝ ΑΣΤΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΗΘΗ ΤΡΟΜΟ ΠΟΥ ΤΗ ΣΥΝΟΔΕΥΕΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ.
Ακριβώς για αυτό το λόγο εξετάζεται από παλιά και διεξοδικά από πολλούς γιατρούς. Αυτό από την  μια πλευρά είναι καλό, αλλά όσον αφορά την ταξινόμηση των αταξιών έχει οδηγήσει και σε ένα μικρό χάος. Το χάος οφείλεται στο ότι κάθε ερευνητής που εξέταζε διεξοδικά μια περίπτωση αταξίας και έβρισκε κάτι παραπάνω από τον προηγούμενο, έδινε το όνομα του στο «νέο σύνδρομο», έτσι ώστε να δημιουργηθούν ουρές διαφόρων «συνδρόμων» αταξίας, τα οποία έχουν στην ουσία μια κοινή βάση. Η κοινή βάση της αταξίας είναι ότι οι ανατομικές αλλοιώσεις που την προκαλούν είναι στο νωτιαίο μυελό, στα περιφερικά νεύρα, αλλά κυρίως στην παρεγκεφαλίδα.

ΜΙΑ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΕ ΤΟ 85% ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΜΑΣ.
Τα περισσότερα από αυτά συναθροίζονται στα έντερα. Η χαρτογράφηση αυτή αποτελεί το πρώτο μεγάλο βήμα για την ταξινόμηση διαφόρων ασθενειών, τα οποία, κατά κύριο λόγο, έχουν προέλευση ή τουλάχιστον επιρροή από τα διάφορα μικρόβια που εμπεριέχονται στο σώμα μας. Το ανθρώπινο σώμα θεωρείται μετά την αποκάλυψη αυτή σαν μια κινούμενη κυψέλη βακτηριδίων, η οποία περιφέρεται και είναι συνεχώς «ανοιχτή» στις λοιμώξεις του, σε σχέση με το περιβάλλον και ως εκ τούτου οι επιρροές αυτές αυξάνουν την παθογένεια τους. Πρέπει η έρευνα βέβαια να συνεχιστεί, αλλά τώρα πλέον είναι πιο εύκολο γιατί γνωρίζουμε που βρίσκεται το κάθε τι και τι περίπου επιδρά για να δούμε το βαθμό εξάπλωσης και νοσηρότητας που έχουν, έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν κατάλληλα.

Πέρα από την κλασική σκάλα Kurtzke (http://neurotalk.blogspot.com/2009/01/blog-post_27.html), υπάρχει και η σκάλα MSFC (Multiple Sclerosis Functional Composite Score), η οποία, χωρίς να δίνει εξαιρετικά διαφορετικά αποτελέσματα, δείχνει την συνδυαστική ικανότητα μεταξύ διαφορών λειτουργιών.
Οι ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας αυξάνονται συνεχώς για τρειςς βασικούς λόγους:
Α) τα σημερινά διαγνωστικά στοιχεία έχουν τέτοια ευαισθησία που μπορούν να συλλάβουν και το παραμικρό εύρος συμπτωμάτων
Β) το ευδόκιμο ζωής έχει ανεβεί πάρα πολύ, άρα κατά ακολουθία αυξάνονται και τα περιστατικά
Γ) η ένταση και το στρες της καθημερινότητας φέρνουν την έκρηξη των συμπτωμάτων σε πάρα πολλούς ασθενείς, που σε άλλες περιπτώσεις θα είχανε μείνει σιωπηλά.
Για την τελευταία περίπτωση ένας τρόπος μέτρησης, που ξεκινάει και αυτός από τα αμερικάνικα πανεπιστήμια και δημοσιεύτηκε το 1999, είναι αυτός της MSFC, όπου στην περίπτωση των ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας, πέρα από την λειτουργικότητα, λαμβάνεται υπόψη και η σχέση μεταξύ διαφόρων δυνατοτήτων π.χ. η σχέση λειτουργικότητας των κάτω άκρων ως προς την δυνατότητα βάδισης. Στην προκειμένη περίπτωση, μετράται ο αναγκαίος χρόνος που χρειάζεται ο ασθενής προκειμένου να διασχίζει 7,6 μέτρα.
Ένα δεύτερο ουσιαστικό σημείο είναι ο συντονισμός βραχίονα με την λειτουργικότητα άκρας χειρός. Εδώ μετράται ο χρόνος που χρειάζεται ο ασθενής, προκειμένου να εκτελέσει μια συγκεκριμένη εργασία με το χέρι (δες εικόνα).
Και τρίτο και ουσιαστικότερο, πρόκειται για το λεγόμενο τεστ PASAT-3 (Pased Auditory Serial Addition). Εδώ πρόκειται για ένα απλό τεστ της πρόσφατης μνήμης.
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων και το σκορ που προκύπτει, ακόμα καλύτερα και σε σύγκριση με το σκορ της κλίμακας Kurtzke, δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για την κατάσταση του ασθενούς.
Για τους κλινικούς γιατρούς είναι ένα πάρα πολύ χρήσιμο εργαλείο, προκειμένου να ελέγχουν τη σωματική κατάσταση και την πρόοδο θεραπείας και πορείας ασθενούς.

Η ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΠΟΛΥ-ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΡΩΣΤΙΕΣ, ΟΠΟΥ Η ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ, ΤΟΣΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ, ΟΣΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ.
Σχεδόν εδώ και μισό αιώνα οι κλινικοί γιατροί βλέποντας την μεγάλη ανάγκη της ακριβής μέτρησης της βαρύτητας των συμπτωμάτων της σκλήρυνσης κατά πλάκας, επιχειρούσαν κατά καιρούς με διάφορους κλινικούς τρόπους να επινοήσουν κλίμακες προσδιορισμού της.
Έγιναν πολλές και διάφορες προσπάθειες, αλλά τα αποτελέσματα ήταν πενιχρά, λόγω του ότι η κάθε κλινική, ή ακόμη περισσότερο ο κάθε γιατρός, είχε το δικό του σχέδιο και επέμενε στο δικό του πλάνο.
Ώσπου το 1983 ο γιατρός JF-Kurtzke στο Κλίβελαντ εντόπισε την λεγόμενη κλίμακα ανικανότητας για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, που έγινε και γνωστή με το όνομά του σαν Expanded Disability Status Scale (EDSS).
Ο Kurtzke προσδιόριζε την βαρύτητα των συμπτωμάτων με τρία βασικά στοιχεία: το περπάτημα του ασθενούς, τη χρήση του αμαξιδίου από τον ίδιο και την κατάκλιση.
Χρησιμοποιώντας διάφορους σχεδιασμούς δημιούργησε μια σκάλα από το μηδέν, που ήταν το απόλυτα φυσιολογικό, έως το 10, που τελείωνε με τον θάνατο.
Στο σχεδιάγραμμα που παραθέτουμε δείχνει με εικόνες και εξηγήσεις τον τρόπο σκέψης και αξιολόγησης των συμπτωμάτων της σκλήρυνσης κατά πλάκας με την δικιά του εμπειρία.
Σήμερα, παγκόσμια και σχεδόν από όλους του νευρολόγους, η σκάλα εκτίμησης συμπτωμάτων κατά Kurtzke είναι πλέον αποτελεσματική, όσον αφορά εκτίμηση και κατανόηση μεταξύ θεραπόντων γιατρών ή και ασθενών και γιατρών.
Βέβαια, υπάρχουν και άλλες κλίμακες για πιο εξειδικευμένες τοποθετήσεις ή μετρήσεις ή συνδυασμούς, αλλά αυτές είναι αποκλειστικά για ειδικούς και κάτω από συγκεκριμένες περιστάσεις.
Ο ασθενής ή οι συγγενείς αν μάθουν την σκάλα Kurtzke, λέγοντας ακριβώς τους πόντους ή τη βελτίωση ή τη χειροτέρευση σε πόντους είναι σαν να δίνουν στον γιατρό την δυνατότητα μιας πλήρους εξέτασης.

ΜΙΑ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ, ΓΙΑΤΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΥΤΗ, ΕΙΣΕΡΧΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ.
Βασικά, η σκλήρυνση κατά πλάκας, ανάλογα με τα συμπτώματα που παρουσιάζει, χωρίζεται σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες, σε ότι αφορά την εξέλιξή της:
Α) η μορφή των υφέσεων – εξάρσεων
Β) η δευτερεύουσα χρόνια προϊούσα μορφή
Γ) η αρχικά χρόνια προϊούσα μορφή
Δ) η προϊούσα μορφή με ώσεις.
Σαν ώση χαρακτηρίζεται μία απότομη χειροτέρευση της κλινικής εικόνας των συμπτωμάτων από διάφορες αιτίες, π.χ. ή από έναν πυρετό, ή από μία λοίμωξη, ή από μία πολύ μεγάλη στεναχώρια.
Για να χαρακτηριστεί αυτή η χειροτέρευση σαν ώση, χρειάζεται να περάσουν παραπάνω από 24 ώρες διάρκειας και να βρίσκεται μεταξύ δύο τέτοιων επεισοδίων. Η διάρκειά της μπορεί να είναι από μερικές μέρες έως και δύο μήνες.
Στη διεθνή βιβλιογραφία, από εκεί και πέρα, με τη μέθοδο κατάταξης που αναφέραμε και που είναι παγκοσμίως αποδεκτή, γίνεται η κατανομή όλων των θεραπειών σχετικά με την ασθένεια της σκλήρυνσης κατά πλάκας.
Βέβαια, αυτό είναι ουσιαστικό και βοηθάει πάρα πολύ τους κλινικούς γιατρούς και να συνεννοούνται μεταξύ τους και να μπορούμε να προχωρούμε σε διάφορους πειραματισμούς και νέες θεραπείες.
Εδώ θα ήταν καλό να αναφέρουμε απλώς και μόνο το γεγονός ότι αυτή η ταξινόμηση θα πρέπει ίσως να επανεξεταστεί και να τεθεί σε άλλη βάση, διότι λαμβανομένου υπόψη μιας επιτυχούς θεραπείας, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της πρώτης εμφάνισης, είναι δυνατόν να έχουμε βρει διαφορετικά φαινόμενα, συμπτώματα κατά την πορεία της νόσου.
Οπότε, η εν λόγω κατάταξη είναι άνευ σημασίας. Αν π.χ. έχουμε μία χρόνια προϊούσα μορφή με ώσεις και καταφέρουμε με δύο – τρία χρόνια θεραπείας να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις, ώστε να μην πάθει ο ασθενής κανένα σύμπτωμα και να αισθάνεται καλά, σαφώς αυτή η κατηγορία φεύγει και «τρέχει» με την καινούρια εμφάνιση, αν ξαναρχίσουμε να επανα-κατατάξουμε σε μία κατηγορία τη νέα μορφή της νόσου.
Κάτι τέτοιο κλινικά δυσκολεύει την παρατήρηση και δημιουργεί πάρα πολλά προβλήματα και στη θεραπεία της νόσου και στη συνεννόηση μεταξύ των γιατρών. Ίσως είναι καιρός πλέον σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αν όχι παγκόσμιο, να υπάρχουν οργανωμένες νευρολογικές εταιρείες και άνθρωποι καλά πληρωμένοι για αυτές τις δουλειές, οι λεγόμενοι επιδημιολόγοι γιατροί, να εξετάσουν την κατάσταση της κατανομής, ανάλογα με το πόσο χρειάζεται η μία ή η άλλη μορφή να έχει το χαρακτήρα που της αποδίδουν.
Κάτι τέτοιο θα βοηθούσε τα μέγιστα τη θεραπεία, διότι μία επιτυχημένη αγωγή άμεσα καταργεί όλες αυτές τις υποκατηγορίες και ανοίγει μία άλλη προοπτική στον τομέα αυτό.
Ίσως είναι καλύτερα να ξεκινήσουμε από το ποιες μορφές είναι οι άσχημες και τι γίνεται με αυτές που δεν είναι οι άσχημες, ύστερα από ένα συγκεκριμένο θεραπευτικό σχήμα.