NEURO-TALKS / ΝΕΥΡΟ-ΔΙΑΛΟΓΟΙ

ΜΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΚΑΝΟΝΑ ΑΠΟΡΥΘΜΙΖΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ
Οι εγκεφαλικές λοιμώξεις (εγκεφαλίτιδες, μηνιγγίτιδες) ακόμα και στις περιπτώσεις που είναι ελαφριάς συμπτωματολογίας συμβαδίζουν με διαταραχές της συνείδησης.
Παρά το γεγονός ότι πάρα πολλοί ασθενείς τις περνάνε «στο πόδι» χωρίς ακόμη και να τις συνειδητοποιούν αυτές προκαλούν μια διάχυτη ημισφαιρική βλάβη (δες σχήμα) που διαταράσσει από λίγο έως πολύ την συνείδηση. Η συνειδησιακή αυτή διαταραχή μπορεί και δημιουργεί νοσηρές ψυχικές ή ψυχωτικές καταστάσεις οι οποίες αποδίδονται όμως αλλού, έτσι που οι ασθενείς να μένουν χωρίς την κατάλληλη αγωγή. Σε αυτές τις περιπτώσεις το κλειδί είναι το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα όπου φαίνεται και η σωστή διάγνωση.

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΠΟΛΥ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (ΜΕΤΩΠΙΑΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΜΟΣ) ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ ΣΟΒΑΡΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ.Η άμεση μνήμη είναι η εγκεφαλική λειτουργία που καταγράφει και συγκρατεί πληροφορίες. Μια δεύτερη λειτουργία της είναι η απόρριψη της νέας πληροφορίας ή η αντικατάσταση μιας παλιάς με την νέα.
Η άμεση μνήμη είναι ο τόπος συγκέντρωσης διαλογής και ταξινόμησης πληροφοριών.
Είναι απόλυτα απαραίτητος για την μνήμη, επεξεργασία του λόγου και πρώτη επικοινωνία.
Εάν υπάρχει εγκεφαλική βλάβη μεταξύ του υποθαλάμου και του μετωπιαίου λοβού, τότε δεν λειτουργεί η άμεση μνήμη και ο εγκέφαλος μοιάζει με ένα τηλέφωνο που στο ακουστικό του φθάνει ένα συνεχές ενοχλητικό ακαταλαβίστικο παράσιτο.
Μια τέτοια περίπτωση είναι το σύνδρομο korsakoff όπου ο ασθενής δεν καταλαβαίνει τίποτε και αναμασά συνεχώς ακαταλαβίστικες φλυαρίες.
Συμβαίνει στον χρόνιο αλκοολισμό και έλλειψη των βιταμινών Β-συμπλέγματος.
Παρόμοιες καταστάσεις έχουμε σε κρανιοεγκεφαλικά τραύματα, στερητικά σύνδρομα, αγγειακά επεισόδια, εγκεφαλίτιδες και δηλητηριάσεις.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις οι διαταραχές της άμεσου μνήμης έχουν κατά κανόνα προσωρινό χαρακτήρα.Πάντως η έγκαιρη διάγνωση της και θεραπεία είναι απαραίτητη διότι η καθυστέρηση και των δύο επιβαρύνει ακραία τον ασθενή.

Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΝΕΧΗ ΔΙΑΜΑΧΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΙΟΥΣ. ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΙΟ «ΥΠΟΥΛΟΙ» ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ, ΓΙΑΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΘΕΙ ΑΠΟ ΑΥΤΟΥΣ.
Πολύ τακτικά, ιδιαίτερα για τα παιδιά, ακούμε από τους γιατρούς να χρησιμοποιούν τους όρους ιοϊκή εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγοεγκεφαλίτιδα. Με τους όρους αυτούς αναφέρονται σε λοιμώξεις του εγκεφάλου ή των «καλυμάτων» του, των μηνιγγίων από ιούς.
Συνήθως αυτές οι λοιμώξεις είναι οξείες, χρόνιες ή λανθάνουσες. Τα περισσότερα διαγνωστικά προβλήματα τα δημιουργούν οι τελευταίες και για αυτό είναι και πιο δύσκολες στην αντιμετώπισή τους.
Μία από αυτές είναι, για παράδειγμα, η λανθάνουσα απομυελινωτική εγκεφαλοπάθεια, που μπορεί να εμφανισθεί σε βάθος χρόνου, μετά από εβδομάδες ή και μήνες, ύστερα από μία λοίμωξη των αναπνευστικών οδών και προσβολή της άμυνας του οργανισμού (ανοσοποιητικό). Η αντίδραση αυτή του ανοσοποιητικού μπορεί να δημιουργήσει μία νοσολογική εξέλιξη που να μοιάζει με τη σκλήρυνση κατά πλάκας, ξεκινώντας, όμως, από έναν ιό.
Άλλο παράδειγμα είναι ότι η προσβολή από ιούς μπορεί να δημιουργήσει άνοια. Π.χ. οι ιοί του AIDS και του Epstein-Barr, κατά κανόνα, σε ένα ποσοστό πάνω από 10%, σε βάθος χρόνου φέρνουν άνοια.
Μία λανθάνουσα εγκεφαλίτιδα ελαφριάς μορφής μπορεί να έχει χρόνια συμπτώματα έναν ελαφρύ πονοκέφαλο και αίσθημα κούρασης, που να «ξεγελούν» τον ασθενή ως κάτι παροδικό.
Στην ίδια παγίδα μπορεί να πέσει και ο άπειρος γιατρός και να του ξεφύγει η διάγνωση. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να έχουμε και μία ιοϊκή εγκεφαλίτιδα σαν προ-στάδιο κάποιας μορφής καρκίνου, που εμφανίζεται αργότερα, πιθανόν ξεκινώντας από αυτήν. Χαρακτηριστικές είναι κάποιες μορφές μετερπητικών ιοϊκών λοιμώξεων.
Μία άλλη ομάδα ιών, οι εντεροϊοί, προκαλούν, ιδιαίτερα στις δυτικές χώρες, ασηπτικές (απύρετες) δυσδιάγνωστες μηνιγγοεγκεφαλίτιδες με ποικίλη νευρολογική συμπτωματολογία.
Γενικά, όταν έχουμε ακόμη και ελαφρά συμπτώματα από το κεντρικό νευρικό σύστημα, πρέπει πάντα, ιδιαίτερα σε παιδιά και ηλικιωμένους, να λαμβάνουμε υπόψη την λοιμογόνο δράση των ιών.

Σε ένα πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό, πάνω από 30%, οι ψυχικές διαταραχές εμφανιζόμενες στην παιδική και εφηβική ηλικία προέρχονται από ιογενείς εγκεφαλίτιδες.
Για εγκεφαλίτιδες μιλάμε όταν έχουμε λοιμώξεις του εγκεφάλου σε ολόκληρη την επιφάνειά του, ή σε τμήματά του από κάποιον ιό αθόρυβα ή σε λανθάνουσα κατάσταση, ακόμα και σε οξεία μορφή. Οι εγκεφαλίτιδες αυτές, όση και αν είναι η κλινική τους ένταση, εκδηλώνονται βασικά μόνο με μια σύγχυση, πυρετό και αδυναμία, αλλά, και κατά την διάρκειά τους, σύντομα ή και πολύ αργότερα, με την αποδρομή τους αφήνουν τέτοια «παθογόνα αποτυπώματα» που εκδηλώνονται με έντονες νευροψυχιατρικές διαταραχές.
Για παράδειγμα, στα παιδιά σε ένα ποσοστό πάνω από 8% εμφανίζεται διανοητική διαταραχή, ψυχοκινητικά προβλήματα, επιληπτικές κρίσεις, υπερκινητικότητα, αδυναμία συγκέντρωσης λόγω λοίμωξης στον ιό του Epstein Barr ή έρπης. Σε εφηβικές ή μετεφηβικές ηλικίες στις άνοιες που εμφανίζονται πάνω από το 5% οφείλονται σε μια εγκεφαλίτιδα AIDS.
Δυστυχώς, μέχρι τώρα αυτά ήταν υποθέσεις εμπείρων κλινικών γιατρών αλλά, έβρισκαν πολύ δύσκολα φαρμακευτική αγωγή λόγω αδυναμίας της εργαστηριακής τους ταύτισης και πιστοποίησης. Με την άνοδο των κλινικοεργαστηριακών δυνατοτήτων, βιοχημικών και νευροφυσιολογικών μεθόδων η πιστοποίηση μεταϊοικών εγκεφαλοπαθειών είναι εύκολη υπόθεση και μια θεραπευτική αγωγή δυνατή σε προσέγγιση.
Λόγω της συχνότητας εντόπισης αυτών των νοσημάτων αποτελεί πλέον για γιατρούς, νοσοκόμους, γονείς καθήκον πρωταρχικής πληροφόρησης η σκέψη τέτοιων καταστάσεων σε παιδιά και εφήβους που παρουσιάζουν νευροψυχιατρικά νοσήματα. Όσο πιο πολύ ψάχνονται αυτά τα περιστατικά, τόσο πιο τακτικά αποδεικνύεται η «οργανικότητά» τους. Έχοντας, λοιπόν, το δεδομένο αυτό σαν κλινική εμπειρία πρέπει να είμαστε πάντα έτοιμοι να το σκεφτόμαστε σε κάθε ύποπτη διανοητική απόκλιση παιδιού ή εφήβου. Πρώτα πρέπει να γίνεται αυτή η σκέψη και μετά η δεύτερη, που καθιστά υπεύθυνη κάποια πιθανή «περιβαλοντολογική» διαταραχή.